ТҮСІНДІРУ ЖҰМЫСТАРЫ ЖАЛҒАСЫП ЖАТЫР
Қазақстанның әлеуметтік саясатында елеулі бетбұрыс жасалар шақ жақындап келеді. 2027 жылғы 1 қаңтардан бастап елімізде әлеуметтік төлемдерді тағайындау жүйесіне мүлдем жаңа, заманауи тәсіл енгізу жоспарланып отыр. Бұл реформаның басты әрі негізгі мақсаты – мемлекеттік қолдаудың атаулылығы мен ашықтығын барынша арттырып, көмекті нақты зәру, шынайы мұқтаж азаматтарға бағыттау. Соңғы жылдары қоғамда жиі талқыланатын «мемлекеттік жәрдемақы бәріне бірдей үлестірілуі керек пе, әлде тек мұқтаждарға ма?» деген сауалға осылайша нақты жауап берілмек. Бұл өзгеріс мемлекеттік әлеуметтік қолдау саясатының сапалық жаңа деңгейге көтерілгенін айғақтайды.
Жаңа жүйенің ең басты артықшылығы – ондағы бюрократия мен қағазбастылықтың толықтай жойылуында. Атап айтқанда, отбасының әлеуметтік-экономикалық жағдайы мемлекеттік ақпараттық жүйелердегі біріктірілген мәліметтер негізінде автоматты түрде бағаланып, сарапталады. Мұндай цифрлық формат азаматтардан түрлі мекемелерге барып, анықтамалар мен қосымша құжаттар жинау талабын жояды. Адам факторы араласпайтын жүйе бойынша отбасының жиынтық табысы, еңбекке қабілетті мүшелерінің жұмыспен қамтылуы, меншігіндегі жылжымайтын мүлкі, көлік құралдарының болуы және өзге де тұрмыстық-әлеуметтік көрсеткіштері цифрлық база арқылы кешенді түрде есепке алынады. Бұл реформаның ауқымы өте кең. Жүйе аясында әрбір отбасының әл-ауқат деңгейі бес арнайы санатқа бөлінетін болады. Ал осы бағалау көрсеткіші әлеуметтік төлемдердің 14 бірдей түрін тағайындау кезінде басты критерий ретінде негізге алынады. Қамтылатын төлемдердің арасында халық арасында аса маңызды саналатын бала тууына және бала күтіміне байланысты жәрдемақылар, көпбалалы отбасыларға берілетін төлемдер, сондай-ақ мүгедектікке байланысты берілетін мемлекеттік жәрдемақылар бар. Деректердің автоматты түрде өңделуі әлеуметтік көмектің ашықтығын қамтамасыз етеді.
Әрине, кез келген ауқымды реформа халық арасында түрлі сауалдар мен алаңдаушылық туғызуы заңдылық. Осыған байланысты, Түркістан қалалық жұмыспен қамту және әлеуметтік бағдарламалар бөлімінің мамандары шаһардың 6 секторында тұрғындармен арнайы кездесіп, ауқымды ақпараттандыру мен түсіндіру жұмыстарын үздіксіз жүргізуде. Тікелей сұхбат түрінде өтіп жатқан кездесулер барысында мамандар әлеуметтік төлемдерді тағайындаудың жаңа тәртібін, отбасының әл-ауқатын бағалаудың нақты өлшемдерін және реформаның түпкі мақсатын егжей-тегжейлі баяндап беруде. Сонымен бірге, тұрғындар тарапынан қойылған әрбір сауалға тұшымды жауап беріліп, жаңа жүйеге қатысты жан-жақты мәліметтер ұсынылып отыр. Осы орайда, тұрғындар арасында тарауы мүмкін жаңсақ пікірлерге арнайы түсініктеме берілді. Жаңа тәсіл әлеуметтік төлемдерді жаппай тоқтатуды немесе азаматтарды мемлекеттік қолдаудан толық айыруды мүлдем көздемейді. Реформаның басты түпкі мақсаты – отбасының нақты әлеуметтік-экономикалық жағдайын ескере отырып, бюджет қаражатын халық арасында неғұрлым әділ, ашық әрі тиімді бөлу болып табылады. Тіпті, отбасының әл-ауқат деңгейі оң немесе теріс бағытқа өзгерген жағдайда, әлеуметтік төлемдерді алу құқығы белгіленген тәртіпке сәйкес қайта қаралып, әділдік сақталып отырады. Бұл дегеніміз – мемлекеттік қолдаудың тұрақты әрі әділ индикаторына айналмақ. Түйіндей айтқанда, 2027 жылдан бастап енгізілетін бұл жаңашылдық – еліміздің әлеуметтік саладағы дамуына зор серпін беретін сараптамалық әрі жүйелі қадам. Сандық технологиялар мен әлеуметтік әділеттілікті тоғыстырған бұл тәсіл әрбір азаматтың құқығын қорғауға, ресурстарды оңтайлы жұмсауға және шын мәнінде көмекке зәру отбасылардың тұрмыс сапасын арттыруға тікелей ықпал етпек.
