АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ: ӨНІМ КӨЛЕМІ 2,2 ЕСЕГЕ АРТҚАН
Түркістан облысы дербес шаңырақ көтерген соңғы сегіз жылдың ішінде аймақтың аграрлық секторында бұрын-соңды болмаған серпіліс байқалып, өндіріс көлемі мен сапасы мүлде жаңа деңгейге көтерілді. Нақты деректерге сүйенсек, осы уақыт аралығында Түркістан облысында ауыл шаруашылығы өнімінің жалпы көлемі екі жарым есеге жуық, дәлірек айтқанда 2,2 есеге артып, 1,2 триллион теңгенің заңғар межесіне қол жеткізді. Бұл көрсеткіштің сонау 2018 жылы небәрі 551,1 миллиард теңге болғанын еске алсақ, аймақ еңбеккерлерінің қысқа мерзімде қаншалықты ауқымды белесті бағындырғанын аңғару қиын емес. Бүгінгі таңда өндірілген жалпы ауыл шаруашылығы өнімінің көлемі бойынша Түркістан облысы бүкіл республика көлемінде дараланып, көш бастап келеді.
Аймақтың осынау зор әлеуетін байқаған инвесторлар да оңтүстік өлкеге қаржы салуға ерекше ықылас танытуда, мұның айқын айғағы ретінде соңғы жылдары агроөнеркәсіп кешеніне 1 триллион теңгеге жуық инвестиция құйылғанын мақтанышпен айтуға болады. Капитал ағымы өңірдегі егістік алқаптарының құрылымын жақсартып, жер емген шаруалардың мүмкіндігін кеңейтті. Мәселен, үстіміздегі жылы ауыл шаруашылығы дақылдарының егіс көлемі өткен жылмен салыстырғанда 106 мың гектарға бір-ақ ұлғайып, 919,4 мың гектарды құрады. Салыстырмалы шежіреге үңілсек, 2018 жылы облыстағы жалпы егістік жер көлемі 813,5 мың гектардан аспайтын еді. Осы орайда, Президенттің су үнемдеу технологияларын кеңінен енгізу және трансшекаралық су тапшылығының алдын алу туралы маңызды тапсырмасы Түркістан топырағында өте жоғары деңгейде орындалып жатқанын атап өткен жөн. Биыл өңірде алғашында 27 мың гектар жерге заманауи су үнемдеу жүйелерін енгізу жоспарланған болатын, алайда облыс әкімдігі мен шаруалардың бірлескен қажырлы еңбегінің арқасында бұл көрсеткіш 50 мың гектарға жеткізіліп, межеленген жоспар екі есеге жуық артығымен орындалмақ. Нәтижесінде, облыс бойынша су үнемдеу технологиялары қолданылатын жалпы алқаптың көлемі 164 мың гектарға ұлғайып, баға жетпес байлығымыз саналатын ағын судың 280 миллион текше метрден астам көлемін үнемдеуге бірегей мүмкіндік туады.
Өңір экономикасын әртараптандырудың тағы бір маңызды бағыты – мақта өнімін тек шикізат күйінде сыртқа шығаруға тәуелділікті толықтай шектеп, терең өңделген, қосымша құны жоғары дайын өнім шығаруға көшу болып табылады. Осы мақсатта облыста ауқымды мақта-тоқыма кластерін құрудың бірегей жобалары сәтті іске асырылуда. Қазіргі таңда аймақта жалпы құны 201 миллиард теңгені құрайтын 5 ірі инвестициялық жобаны жүзеге асыру көзделіп отыр, бұл бастамалар толық қуатына енгенде жылына 229,5 мың тонна дайын тоқыма өнімі шығарылып, 7 мыңнан астам жергілікті тұрғын тұрақты жұмыс орнымен қамтылады. Осы бағыттың флагманы саналатын «Түркістан мақта агроөнеркәсіп кешені» жауапкершілігі шектеулі серіктестігінің жобасы аясында жалпы саны 11 заманауи зауыт іске қосылуы тиіс болса, бүгіннің өзінде оның 5 зауыты толықтай пайдалануға берілді. Олардың қатарында жоғары технологиялық 2 мақта өңдеу зауыты, заманауи тамшылатып суару таспаларын шығаратын кәсіпорын, ПВХ құбырларын өндіретін зауыт және алып жіп иіру фабрикасы бар. Жаңа су үнемдеу технологиясының игілігін көрген шаруалар биыл 52 мың гектар алқапқа мақта егіп, осы жоба аясында 1 200 адамды тұрақты жұмыспен қамтып отыр. Сондай-ақ, мақта кластерін дамытудың екінші кезеңі ретінде алдағы жылдары аймақта зәулім тоқыма фабрикасы, жіп өндіру кәсіпорындары мен шитті мақтаны қайта өңдейтін жаңа зауыттар кешені бой көтереді. Бұған қоса, Шардара ауданында жылына 150 мың тонна өнім қабылдайтын жүгері өңдеу зауытының құрылысы да аяқталып, онда крахмалдан бастап жүгері майына дейінгі 20-дан астам өнім түрін Азия мен Еуропа нарықтарына экспорттау жоспарлануда.
Оңтүстік өңірдің мақтанышына айналған тағы бір сала – қарқынды дамып келе жатқан жылыжай шаруашылығы. Бүгінде облыстағы заманауи жылыжайлардың жалпы көлемі 1006,7 гектарға жетіп, Түркістан облысының бұл бағыттағы республикадағы үлесі 72 пайыздық заңғар биіктікті бағындырды. Өткен жылы осы жабық топырақ алқаптарынан 113 мың тоннадан астам балғын көкөніс жиналып, қыс пен көктем айларында еліміздің жалпы қажеттілігінің 45 пайызын жалғыз өзі өтеп шықты. Қазіргі таңда жалпы құны 534,2 миллиард теңгені құрайтын өнеркәсіптік үлгідегі 3 алып жылыжай жобасы іске асырылуда, бұл бастамалар маусымаралық кезеңде бүкіл Қазақстан халқын отандық көкөніспен жүз пайыз қамтамасыз етуге даңғыл жол ашады.
