ТҮРКІСТАН ОБЛЫСЫНДА ҚАҢТАРДА ҚЫЗАНАҚ ПІСТІ
Еліміздің көптеген өңірінде қалың қар жауып, аяз күшейіп тұрған кезеңде, топырағы құнарлы Түркістан облысының Келес даласында қызанақ піскендігі шаруашылықтардың тың технология мен табанды еңбегінің нақты көрінісі болып отыр. Қысқы мезгілде көкөніс өнімін өндіру – ауыл шаруашылығында инновациялық тәсілдер мен кәсіби білімді қажет ететін күрделі процесс. Дегенмен, Келес ауданының диқандары қысқы кезеңде де мол өнім алу мүмкіндігін іске асырып келеді.
Ауданның агроөнеркәсіп саласында ерекшеленетін жобаларының бірі – «Мұстафа» шаруа қожалығының жылыжай кешені. Бұл жылыжайдың жалпы аумағы 5 гектардан асса, оның 1 гектарында израильдік «Малика» сорты қызанақ егілген. Қазіргі таңда қызанақ піскен, ішкі нарыққа жол тартуда және тұтынушыларға сапалы өнім жеткізілуі қамтамасыз етілген. Шаруа қожалығы бір гектардан 80-90 тоннаға дейін өнім алуды жоспарлап отыр, бұл қыс мезгіліндегі жоғары көрсеткіштердің бірі болып есептеледі. Жылыжайда тұрақты түрде 8 адам жұмыспен қамтылған, олардың ішінде агрономдар, тәжірибелі дақыл өсірушілер және техникалық персонал бар. Агроном Ибраһим Қарсыбаевтың айтуынша, «Малика» сұрпы өнімділігімен және дәмдік сапасымен ерекшеленеді. Бұл сұрып жылыжай жағдайына толық бейімделген, ерте піседі және тасымалдауға төзімді. Сонымен қатар, оның сақтау мерзімі ұзақ, яғни өнімді ұзақ уақыт бойы сапалы күйінде сақтауға болады. Қысқы кезеңде температура мен ылғалдылық тұрақты бақылауда ұсталатыны, сондай-ақ агротехникалық талаптардың қатаң сақталуы, жоғары өнімділікке қол жеткізуге мүмкіндік береді. Мұндай әдістер мен технологиялар Қазақстандағы ауыл шаруашылығы тәжірибесін халықаралық стандарттар деңгейіне жақындатуда.
Қазірдің өзінде шаруа қожалығының өнімдері өңірлік сауда желілеріне, азық-түлік дүкендері мен базарларға жеткізіліп, тұрғындар үшін қолжетімді болып отыр. Бұл қадам жергілікті ауыл шаруашылығы өнімдерінің ішкі нарықтағы үлесін арттыруға және сырттан тасымалданатын көкөністерге деген тәуелділікті азайтуға септігін тигізеді. Сонымен қатар, алдағы уақытта жылыжайдың қалған аумағына қызылша дақылын егуді жоспарлап отыр, бұл өнім түрін көбейтіп, ішкі нарықты әртараптандыруға мүмкіндік береді. Келес ауданының аумағы 345 мың гектардан астам болса, оның 26 мың гектарына шаруалар егін егеді. Бұл көрсеткіш өңірдің ауыл шаруашылығы саласындағы әлеуетін айқын көрсетеді. Аудан диқандарының тынымсыз еңбегі жергілікті агроөнеркәсіптің дамуына айтарлықтай серпін беріп, экономикалық көрсеткіштердің өсуіне өз үлесін қосып отыр. Сонымен қатар, қыс мезгілінде жоғары сапалы өнім өндіру тәжірибесі басқа өңірлер үшін де үлгі болары сөзсіз.
Жылыжайлардағы инновациялық әдістер мен жаңа технологиялардың қолданылуы, диқандардың кәсіби дағдылары, жергілікті ресурстарды тиімді пайдалану – Келес ауданының ауыл шаруашылығы саласын тұрақты дамытудың басты факторы болып табылады. Мұндай жобалар әлеуметтік-экономикалық тұрғыдан да маңызды: ауыл тұрғындары жұмыс орындарымен қамтылып, жергілікті бюджетке түсімдер артады, ішкі нарыққа сапалы өнім жеткізіледі. Сондай-ақ қысқы кезеңде қызанақ өсіру тәжірибесі ауылшаруашылық саласындағы ғылыми-зерттеу жұмыстары мен агротехнологиялық әдістердің тиімділігін көрсетуге мүмкіндік береді. Бұл бағытта тәжірибе жинақталған сайын, өңірдің агроөнеркәсіптік әлеуеті артатын болады. Мәселен, тұрақты температура мен ылғалдылықты сақтау, топырақ құрамын бақылау, тыңайтқыштарды уақытылы қолдану – өнім сапасының жоғары болуына әсер ететін негізгі факторлар ретінде қарастырылады.
Қорыта айтқанда, Келес ауданының тәжірибесі қысқы кезеңде де жоғары өнімділікке қол жеткізуге болатынын дәлелдеді. «Мұстафа» шаруа қожалығының жылыжай жобасы – бұл ауыл шаруашылығын дамытудағы табысты бастамалардың бірі. Жобаның табысты іске асуы тек қана диқандарға емес, облыс тұрғындарына, сондай-ақ ішкі нарық пен экспорттық әлеуетке де оң әсерін тигізеді. Бұл қадам Түркістан облысын ауыл шаруашылығы саласында инновациялық және өнімді өңірге айналдыруға бағытталған нақты стратегияның бір бөлшегі болып отыр.
